– Uruchomienie sprzedaży ubezpieczeń dla koni to dla nas naturalne rozszerzenie dotychczasowego modelu biznesowego, który łączy technologię identyfikacji i monitoringu dobrostanu zwierząt z produktami finansowymi. Segment ubezpieczeń koni jest rynkiem wymagającym, ale jednocześnie o dużym potencjale wzrostu, ze względu na wysoką wartość jednostkową zwierząt oraz ograniczoną dostępność nowoczesnych produktów ubezpieczeniowych – mówi Paweł Karpeta, dyrektor ds. rozwoju Farm Innovations S.A.

W ostatnich miesiącach spółka przeprowadziła działania przygotowawcze obejmujące szkolenia oraz egzaminy certyfikacyjne dla pracowników, co umożliwiło rozpoczęcie sprzedaży produktu ubezpieczeniowego dedykowanego koniom.

Farm Innovations S.A. do tej pory oznakowała ponad 100 tys. koni w Polsce. Według szacunków w kraju żyje około 300 tys. koni, co wskazuje na istotny potencjał rozwoju rynku ubezpieczeń w tym segmencie. Spółka ocenia, że jest to jeden z najbardziej perspektywicznych obszarów w sektorze ubezpieczeń zwierzęcych.

W kolejnych etapach firma zamierza rozwijać ofertę o ubezpieczenia dla bydła mlecznego oraz zwierząt domowych – psów i kotów.

– Rynek zwierząt domowych to zupełnie inna skala potencjału – miliony zwierząt oraz rosnące koszty opieki weterynaryjnej sprawiają, że luka w zakresie produktów ubezpieczeniowych jest coraz bardziej widoczna, zwłaszcza na tle innych krajów. Naszym celem jest stworzenie produktów, które zwiększą dostępność ochrony finansowej dla właścicieli zwierząt i pozwolą lepiej zarządzać ryzykiem zdrowotnym – dodaje Paweł Karpeta.

W Polsce nadal stosunkowo niewielki odsetek właścicieli psów i kotów decyduje się na zakup ubezpieczenia zwierząt. Dla porównania: w Szwecji takie ubezpieczenie posiada około 90% pupili.

Model biznesowy Farm Innovations S.A. opiera się na połączeniu technologii identyfikacji zwierząt, monitoringu ich zdrowia oraz produktów ubezpieczeniowych. Kluczowym elementem systemu firmy są technologie umożliwiające zbieranie i analizę parametrów zdrowotnych w czasie rzeczywistym, co pozwala nie tylko na ich identyfikację, ale również na wczesne wykrywanie zmian zdrowotnych i ocenę ryzyka.

Spółka zakłada dalszą ekspansję w segmencie ubezpieczeń zwierzęcych oraz rozwój współpracy z partnerami z sektora ubezpieczeniowego, budując zintegrowany model łączący dane, technologię i zarządzanie ryzykiem w sektorze hodowlanym i weterynaryjnym.

***

O Farm Innovations:

Farm Innovations to polska firma działająca od 10 lat w segmencie vet-tech. Specjalizuje się w rozwiązaniach hodowlanych opartych na chipach podskórnych oraz urządzeniach, które mierzą kluczowe parametry zdrowotne i dobrostanowe zwierząt. Spółka jest jedynym oficjalnym dostawcą chipów podskórnych dla zwierząt hodowlanych zatwierdzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Tworzy także nowoczesne aplikacje, w tym Stado.pl dla hodowców bydła, a w jej planach jest rozwój rodzimego rynku ubezpieczeń zwierzęcych. W marcu 2026 r. firma zadebiutowała na rynku NewConnect.

– Jest wiele mitów dotyczących produkcji roślinnej, ale najbardziej dotyka mnie ten, który mówi o tym, że polscy rolnicy produkują dużo i nie jest to odpowiedniej jakości. Nic bardziej mylnego. Polskiemu rolnikowi zależy na tym, żeby tę jakość utrzymać. Środki do produkcji są dzisiaj drogie i rolnikom nie zależy na tym, żeby je stosować nadmiarowo. Patrząc na raporty o jakości produktów zbożowych w Polsce, widzimy, że mamy najwyższą jakość spośród wszystkich krajów Unii Europejskiej – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Marek Reich, @doktor_od_roslin, ambasador kampanii „Jakość zaczyna się od ziarna”.

Jak wskazuje raport Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności dotyczący pozostałości pestycydów w żywności (również w zbożach), w 2023 roku 99 proc. przebadanych w UE próbek było zgodnych z przepisami. 70 proc. nie zawierało żadnych pozostałości po takich środkach, a 28 proc. – jedną lub więcej, ale mieszczących się w granicach przepisowych dopuszczeń.

– W Polsce ta jakość kształtuje się na jeszcze wyższym poziomie. Mamy zboża, które są w większości wolne od pozostałości środków ochrony roślin – podkreśla ekspert. – W Polsce produkcja roślinna zmierza w kierunku optymalizacji kosztów, co przekłada się później na finalną jakość plonów. Rolnikom nie zależy na stosowaniu ponadnormatywnej ilości środków do produkcji, takich jak nawozy mineralne czy środki ochrony roślin, dlatego stosują je z umiarem. Dodatkowo dochodzi do tego rolnictwo cyfrowe – rolnicy przy monitoringu mogą ograniczać nawozy do minimum, żeby ich efektywność wykorzystać w 100 proc.

Z badania przeprowadzonego przez Polskie Stowarzyszenie Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności wynika, że 94 proc. przedstawicieli firm agrotechnologicznych twierdzi, że nowe technologie zmniejszają zużycie nawozów, pestycydów i energii, co obniża koszty i chroni środowisko. 83 proc. wskazało, że pomagają one zwiększyć opłacalność produkcji rolnej. Pełne wykorzystanie tego potencjału nie jest na razie możliwe, ponieważ – jak wskazuje badanie – stan cyfryzacji polskich gospodarstw jest nadal stosunkowo niski. Oceniło go tak 44 proc. respondentów, a 56 proc. – jako średni.

Prawie 90 proc. ankietowanych uważa, że największe perspektywy dla cyfryzacji rolnictwa wiążą się z wykorzystaniem zaawansowanej analityki danych i sztucznej inteligencji, które wspierają planowanie i zarządzanie procesami produkcyjnymi.

– Największe wyzwania dla rolników to konkurencyjność, zwłaszcza w dobie umowy z Mercosurem, i opłacalność, czyli optymalizacja kosztów. W produkcji roślinnej największy udział w kosztach ma zużycie nawozów mineralnych, zużycie paliw i środków do produkcji. Ten obszar jest więc do optymalizacji, czyli do ograniczenia stosowania ilości nawozów. Dotyczy to stosowania środków do produkcji takich jak środki ochrony roślin, w momencie kiedy wystąpi problem, wystąpi dany patogen. To także stosowanie środków biologicznych. Rozwój sektora, który dostarcza środki do produkcji, idzie w kierunku biologizacji, czyli tworzenia nowych środków opartych na mikrobiologii – podkreśla Marek Reich.

Sygnowana przez niego kampania „Jakość zaczyna się od ziarna” skupia się na budowaniu świadomości na temat tego, że lepsze dopasowanie odmian do warunków uprawy, związanych m.in. ze zmieniającym się klimatem, przekłada się na stabilniejsze zbiory i powtarzalną jakość ziarna, co ma bezpośredni wpływ na smak, strukturę i jakość codziennych produktów, takich jak pieczywo czy makarony.

Ekspert przekonuje, że niezbędne jest tworzenie nowoczesnych odmian zbóż, ale nie poprzez modyfikacje genetyczne, lecz w wyniku pracy w laboratoriach i stacjach doświadczalnych oraz dzięki naturalnym metodom selekcji. Temu służą także nowe techniki genomowe (NGT), które polegają na przystosowywaniu nasion w sposób, który może występować w naturze lub może być wynikiem konwencjonalnych technik hodowlanych.

– Rolnicy bardzo szybko się adaptują do środowiska, bo obserwują dane rośliny i widzą, jak się zmieniają. Mówimy więc o roślinach odpornych na suszę, które wchodzą we współpracę z mikroorganizmami. Dzisiaj się mówi o tym, że rośliny zbożowe, a właściwie nowe techniki genomowe, dają możliwość tworzenia takich odmian, które współpracują z bakteriami, lepiej wykorzystują azot i jednocześnie pozwalają ograniczyć stosowanie nawozów mineralnych – mówi ekspert.

Jak wyjaśnia Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dzięki zastosowaniu NGT hodowcy mogą szybciej uzyskać pożądane cechy roślin i wpłynąć na ich walory zdrowotne i smakowe. Mogą także zwiększać odporność roślin na suszę, zmienne warunki klimatyczne i szkodniki. W tradycyjnej hodowli proces ten może trwać nawet kilkanaście lat, natomiast przy zastosowaniu NGT można go skrócić do kilku lat. Rośliny NGT mogą mieć mniejsze wymagania przy stosowaniu nawozów i środków ochrony roślin, co sprzyja zrównoważonej produkcji rolniczej.

Parlament Europejski pracuje nad nowymi regulacjami dla nowych technik genomowych. Resort wskazuje, że rośliny NGT nie zawierają obcego materiału genetycznego, co odróżnia je od roślin GMO, do których przeniesiono geny z innych gatunków. Zgodnie z prawem obie kategorie objęte są tymi samymi przepisami.

Źródło: Newseria

Kluczowe dane:

• 645,8 mln zł wynosi zaległe zadłużenie sektora rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa;
• 9 mln zł r/r (-1,4%) mniej zaległego zadłużenia w rolnictwie;
• 2 470 firm z sektora ma przeterminowane zobowiązania (rok wcześniej 2 566);
• 453,4 mln zł (70%) zadłużenia przypada na segment upraw i hodowli (PKD 01);
• -26,9 pkt – wskaźnik koniunktury rolnictwa IRG SGH w I kw. 2026 r. jest jednym z najniższych odczytów w historii badania.

Na ostrożne nastroje w branży wskazują również badania koniunktury w rolnictwie. Zgodnie z najnowszą „Informacją sygnalną” Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH za I kwartał 2026 r. główny wskaźnik koniunktury w rolnictwie (IRGAGR) spadł do poziomu 26,9 pkt. W ciągu zaledwie trzech miesięcy jego wartość obniżyła się o 12,6 pkt., a w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku jest niższa o 7,2 pkt. Spadek jest jednym z największych w historii badań. Autorzy analizy zwracają uwagę, że kwartalne pogorszenie nastrojów okazało się większe niż w okresie globalnego kryzysu finansowego z lat 2008–2009 czy podczas szoku energetycznego z 2022 r. Dane te pokazują, że rolnicy wchodzą w nowy sezon produkcyjny z dużą ostrożnością, mimo że kalendarzowa wiosna zwykle kojarzy się z początkiem poprawy koniunktury.

Redukcja zobowiązań rolnictwa, ale bez fali optymizmu

Na tym tle dane dotyczące zaległego zadłużenia przynoszą umiarkowanie lepszy obraz sytuacji. Łączna kwota zaległych zobowiązań firm z sektora rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa na koniec stycznia 2026 r. wyniosła 645,8 mln zł wobec 654,8 mln zł rok wcześniej. Oznacza to spadek o ponad 9 mln zł. Jednocześnie liczba przedsiębiorstw z zaległościami zmniejszyła się z 2 566 do 2 470. W ujęciu statystycznym można więc mówić o lekkiej poprawie w porównaniu z poprzednim rokiem, jednak skala przeterminowanego zadłużenia całego sektora pozostaje nadal wysoka.

Największa część zaległości przypada na działalność obejmującą uprawy rolne oraz chów i hodowlę zwierząt (PKD 01). Odpowiada ona za zdecydowaną większość problemów płatniczych w branży (70 proc.), choć nawet ich sytuacja w skali roku poprawiła się. W tej kategorii zaległe zobowiązania spadły z 491,3 mln zł do 453,4 mln zł. Oznacza to zmniejszenie zaległości o blisko 38 mln zł (7,7 proc.) w ciągu roku. Zmniejszyła się również liczba niesolidnych płatników z 1 493 do 1 415 podmiotów.

– Spadek przeterminowanego zadłużenia o kilka milionów złotych w skali całego sektora można określić jako odwilż po trudnym okresie ostatnich lat. Nie zmienia to jednak faktu, że ponad 645 mln zł zaległych zobowiązań wciąż pokazuje dużą rozpiętość wyzwań finansowych, z jakimi mierzą się nadal gospodarstwa rolne. W wielu przypadkach poprawa wynika z większej ostrożności finansowej, ograniczenia inwestycji oraz koncentracji na utrzymaniu płynności finansowej – mówi Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.

Sytuacja finansowa rolników wciąż zależy w dużym stopniu od poziomu kosztów produkcji.
W ostatnich latach branża zmagała się z silną presją kosztową obejmującą przede wszystkim energię, nawozy, środki ochrony roślin oraz pasze – czyli elementy stanowiące podstawę każdego procesu produkcyjnego. Podwyżki cen istotnie ograniczyły rentowność wielu gospodarstw. Jednocześnie producenci funkcjonowali w warunkach dużej zmienności cen skupu. Taka kombinacja czynników sprawia, że nawet niewielkie pogorszenie warunków rynkowych, szybko przekłada się na płynność finansową gospodarstw rolnych.

– Rolnictwo należy do sektorów szczególnie wrażliwych na relację między kosztami produkcji a cenami sprzedaży. Jeśli ceny środków produkcji rosną szybciej niż ceny skupu, marża producentów szybko topnieje często stając się ujemną. W takich warunkach nawet niewielkie wahania rynku mogą prowadzić do problemów z terminowym regulowaniem zobowiązań. Dlatego dane o zaległym zadłużeniu warto analizować razem z kontekstem kosztów produkcji i ogólnej sytuacji gospodarczej – podkreśla dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.

Rolnicy rozpoczynają tegoroczny sezon w warunkach podwyższonej niepewności. Z jednej strony dane o zaległym zadłużeniu pokazują niewielki spadek zaległości, z drugiej wskaźniki koniunktury wskazują na bardzo słabe nastroje w branży.

– Ryzyko spotęgowała mroźna zima. W wielu regionach kraju najmroźniejsza od wielu lat – co zmusiło wielu rolników do kosztowego odtwarzania i zapowiada niższe plony. Dodatkowo napięcie na Bliskim Wschodzie, podbija ceny energii – drożeje paliwo do maszyn rolniczych oraz gaz niezbędny do produkcji nawozów. W efekcie drastycznie wzrastają koszty produkcji, które mogą istotnie pogorszyć sytuację ekonomiczną tego sektora. W dłuższej perspektywie dużym problemem dla branży może być  susza. Trend ostatnich lat sugeruje utrwalenie suszy jako zjawiska powtarzalnego. Zima nie poprawiła zapasów wody w glebie, a modele klimatyczne przewidują ciepłą i stosunkowo suchą wiosnę  – zauważa dr hab. Waldemar Rogowski.

Rolnictwo na Lubelszczyźnie zmaga się z najwyższymi zaległymi długami

Na tle łącznych zaległości firm w sektorze rolnictwa, które na koniec stycznia br. wyniosły około 646 mln zł, coraz wyraźniej widać wpływ pogarszającej się koniunktury w branży. Spadek cen skupu podstawowych produktów rolnych – aż o 10,9 proc. r/r w grudniu 2025 r. – przy jednocześnie wysokich kosztach produkcji (nawozy, energia, pasze, paliwo) znacząco obniża opłacalność działalności gospodarstw i firm rolnych. Coraz mocniejsza presja finansowa dotyka szczególnie producentów zbóż, mleka oraz trzody chlewnej, którzy funkcjonują obecnie na granicy rentowności.

Najsłabiej wypadają przedsiębiorstwa z woj. lubelskiego. Zaległe zobowiązania wobec banków i kontrahentów wyniosły tu blisko 116 mln zł, co stanowi 18 proc. z całkowitych zaległości sektora. Przeciętnie na jedną firmę przypada aż 927 tys. zł długu – najwyższa wartość spośród wszystkich regionów. Sytuacja ta odzwierciedla pogłębiający się problem płynności finansowej, który zgodnie z danymi i analizami BIG InfoMonitor i BIK staje się coraz bardziej powszechny w rolnictwie.

Niepokój budzi też kondycja płatnicza firm rolnych na Mazowszu, Pomorzu Zachodnim i w Wielkopolsce. To właśnie woj. wielkopolskie odnotowuje największą liczbą zadłużonych przedsiębiorstw – 346 podmiotów. Rozdrobnienie struktury produkcji, presja cenowa wynikająca z nadpodaży surowców oraz rosnące koszty operacyjne powodują, że coraz więcej firm ma trudności z terminową obsługą zobowiązań.

Po przeciwnej stronie zestawienia znajdują się województwa świętokrzyskie, opolskie i podkarpackie. Łączne zaległości firm rolnych wynoszą tam odpowiednio ponad 5,2 mln zł, 6,6 mln zł i 8,8 mln zł. Regiony te charakteryzują się również najniższą liczbą niesolidnych płatników, co może wynikać z bardziej zrównoważonej struktury produkcji oraz mniejszej skali ekspozycji na wahania cen surowców rolnych.

Źródło: Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor i baza BIK (dane na koniec stycznia 2026)

Sektor rolno-spożywczy znajduje się pod silną presją wynikającą z konieczności wykarmienia populacji, która według prognoz Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa osiągnie do 2050 roku niemal 10 miliardów ludzi, co wymusza wzrost globalnej produkcji żywności o 50%. Dodatkowo szacuje się, że 80% dodatkowego zapotrzebowania na żywność do tego roku roku będzie musiało zostać zaspokojone przez produkty roślinne. Środki ochrony roślin są jednym z narzędzi, które pozwalają zabezpieczyć plony i zapewnić odpowiednią jakość i ilość żywności.

Sytuację komplikuje też malejąca dostępność narzędzi ochrony roślin w Unii Europejskiej. W raporcie czytamy, że w latach 2019-2024 nie zarejestrowano żadnej nowej substancji czynnej, przy jednoczesnym ich wycofywaniu – zarówno tych chemicznych jak i biologicznych. Sytuacja ta powoduje poważne konsekwencje: może obniżyć wydajność rolnictwa, zwiększyć koszty produkcji i ryzyko utraty plonów.

Raport wskazuje, że dalszy rozwój sektora będzie uzależniony od możliwości łączenia celów środowiskowych z zapewnieniem efektywności produkcji rolnej oraz dostępności nowoczesnych narzędzi dla rolników. Wynika, z niego iż system produkcji żywności stoi obecnie przed koniecznością równoważenia kilku kluczowych obszarów: oczekiwań społecznych dotyczących dostępności i jakości żywności, stabilności ekonomicznej gospodarstw rolnych, wymagań środowiskowych oraz zapewnienia ciągłości łańcuchów dostaw. W tym kontekście ochrona roślin pozostaje jednym z istotnych elementów wspierających produkcję rolną.

– Premiera raportu odbywa się w ważnym momencie dla europejskiego rolnictwa. Komisja Europejska zaproponowała pakiet Omnibus Food & Feed Safety, który ma uprościć przepisy dotyczące bezpieczeństwa żywności i pasz oraz przyspieszyć dostęp do innowacyjnych, zrównoważonych narzędzi i rozwiązań przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa. Niezwykle istotna z naszej perspektywy jest zasada: żadnych zakazów bez dostępnych alternatyw. Rolnicy muszą mieć dostęp do skutecznych i niezbędnych narzędzi, aby utrzymać rentowność produkcji. Bez rentowności nie ma przestrzeni na inwestycje, a tym samym, na wdrażanie innowacji. – mówi Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin.

W ocenie autorów raportu kluczowe znaczenie ma tempo wprowadzania nowych rozwiązań oraz zapewnienie ich dostępności w praktyce rolniczej. Proces opracowania i wprowadzenia nowych substancji na rynek jest niezwykle długotrwały i kosztowny.  Z danych zawartych w opracowaniu wynika, że znalezienie jednej nowej substancji czynnej wymaga przebadania około 160 tysięcy molekuł, a średni koszt wprowadzenia nowego środka na rynek wynosi 301 milionów euro. Cały proces trwa średnio ponad 12 lat. Dodatkowym wyzwaniem biznesowym jest szara strefa, która według szacunków EUIPO stanowi ok. 14% wartości europejskiego rynku środków ochrony roślin.

W tym kontekście autorzy raportu zwracają uwagę, że zrównoważone rolnictwo przestaje być jedynie kierunkiem rozwoju, a staje się realnym warunkiem dalszego funkcjonowania sektora i jego konkurencyjności; zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym. Jak podkreśla branża, zmiana ta już dziś wpływa na decyzje inwestycyjne, modele produkcji oraz dostęp do rynków i finansowania.

– Zrównoważone rolnictwo przestaje być opcją, staje się strategiczną koniecznością. Dziś jest ono atutem konkurencyjnym, który pozwala rolnikom i przetwórcom budować wartość dodaną, dywersyfikować źródła dochodu i odpowiadać na wymagania konsumentów oraz rynków eksportowych. Zrównoważone praktyki rolnicze stają się fundamentem dopuszczenia do rynku, finansowania oraz preferencji zakupowych.  – podkreśla Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna PSOR.

Branża środków ochrony roślin wspierając zrównoważony rozwój, działa zgodnie z wymaganymi regulacjami i od lat inwestuje  w technologie oraz innowacyjne rozwiązania. Do 2030 r. planowane jest przeznaczenie 10 mld euro na rolnictwo precyzyjne i technologie cyfrowe oraz 4 mld euro na rozwój biologicznych środków ochrony roślin. Inwestycje te są już prowadzone – od 2020 roku z tej puli wydano odpowiednio 3,8 i 2,4 mld. euro. Równolegle prowadzone są działania edukacyjne: do tej pory przeszkolono blisko 700 tys. rolników w Europie, a celem jest objęcie szkoleniami 1 mln osób. Istotna kwestią jest równiez bezpieczeństwo operacyjne, czyli zapewnienie wszystkim zainteresowanym dostępu do systemów zamkniętego transferu (CTS) do 2030 roku, co eliminuje bezpośredni kontakt z produktem.

Z raportu wynika również, że Polski System Zbiórki Opakowań PSOR jest jednym z najlepiej i najdłużej funkcjonujących systemów w Europie oraz odnosi sukcesy w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym. System PSOR w 2024 roku osiągnął rekordowy poziom zbiórki 88% masy opakowań wprowadzonych na rynek, z czego 92% poddano recyklingowi. Odzyskany surowiec wykorzystywany jest m.in. do produkcji rur osłonowych do światłowodów.

Raport „Klimat, środowisko, biznes. Działania producentów środków ochrony roślin na rzecz zrównoważonego rozwoju” jest trzecim wydaniem publikacji przygotowanej przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin. Dokument stanowi kompleksową diagnozę obecnej sytuacji sektora ochrony roślin oraz strategiczną odpowiedź branży na wyzwania transformacji rolnictwa. Publikacja zawiera m.in. wyniki badań opinii przeprowadzonych wśród rolników w październiku 2025 roku oraz dane dotyczące realizacji zobowiązań branży do 2030 roku.

Pełna treść raportu do ściągnięcia https://raport.psor.pl/
Więcej informacji znajduje się na stronie: www.psor.pl.

Kluczowe dane:

• 645,8 mln zł wynosi zaległe zadłużenie sektora rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa;
• 9 mln zł r/r (-1,4%) mniej zaległego zadłużenia w rolnictwie;
• 2 470 firm z sektora ma przeterminowane zobowiązania (rok wcześniej 2 566);
• 453,4 mln zł (70%) zadłużenia przypada na segment upraw i hodowli (PKD 01);
• -26,9 pkt – wskaźnik koniunktury rolnictwa IRG SGH w I kw. 2026 r. jest jednym z najniższych odczytów w historii badania.

Na ostrożne nastroje w branży wskazują również badania koniunktury w rolnictwie. Zgodnie z najnowszą „Informacją sygnalną” Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH za I kwartał 2026 r. główny wskaźnik koniunktury w rolnictwie (IRGAGR) spadł do poziomu 26,9 pkt. W ciągu zaledwie trzech miesięcy jego wartość obniżyła się o 12,6 pkt., a w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku jest niższa o 7,2 pkt. Spadek jest jednym z największych w historii badań. Autorzy analizy zwracają uwagę, że kwartalne pogorszenie nastrojów okazało się większe niż w okresie globalnego kryzysu finansowego z lat 2008–2009 czy podczas szoku energetycznego z 2022 r. Dane te pokazują, że rolnicy wchodzą w nowy sezon produkcyjny z dużą ostrożnością, mimo że kalendarzowa wiosna zwykle kojarzy się z początkiem poprawy koniunktury.

Redukcja zobowiązań rolnictwa, ale bez fali optymizmu

Na tym tle dane dotyczące zaległego zadłużenia przynoszą umiarkowanie lepszy obraz sytuacji. Łączna kwota zaległych zobowiązań firm z sektora rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa na koniec stycznia 2026 r. wyniosła 645,8 mln zł wobec 654,8 mln zł rok wcześniej. Oznacza to spadek o ponad 9 mln zł. Jednocześnie liczba przedsiębiorstw z zaległościami zmniejszyła się z 2 566 do 2 470. W ujęciu statystycznym można więc mówić o lekkiej poprawie w porównaniu z poprzednim rokiem, jednak skala przeterminowanego zadłużenia całego sektora pozostaje nadal wysoka.

Największa część zaległości przypada na działalność obejmującą uprawy rolne oraz chów i hodowlę zwierząt (PKD 01). Odpowiada ona za zdecydowaną większość problemów płatniczych w branży (70 proc.), choć nawet ich sytuacja w skali roku poprawiła się. W tej kategorii zaległe zobowiązania spadły z 491,3 mln zł do 453,4 mln zł. Oznacza to zmniejszenie zaległości o blisko 38 mln zł (7,7 proc.) w ciągu roku. Zmniejszyła się również liczba niesolidnych płatników z 1 493 do 1 415 podmiotów.

– Spadek przeterminowanego zadłużenia o kilka milionów złotych w skali całego sektora można określić jako odwilż po trudnym okresie ostatnich lat. Nie zmienia to jednak faktu, że ponad 645 mln zł zaległych zobowiązań wciąż pokazuje dużą rozpiętość wyzwań finansowych, z jakimi mierzą się nadal gospodarstwa rolne. W wielu przypadkach poprawa wynika z większej ostrożności finansowej, ograniczenia inwestycji oraz koncentracji na utrzymaniu płynności finansowej – mówi Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.

Sytuacja finansowa rolników wciąż zależy w dużym stopniu od poziomu kosztów produkcji.
W ostatnich latach branża zmagała się z silną presją kosztową obejmującą przede wszystkim energię, nawozy, środki ochrony roślin oraz pasze – czyli elementy stanowiące podstawę każdego procesu produkcyjnego. Podwyżki cen istotnie ograniczyły rentowność wielu gospodarstw. Jednocześnie producenci funkcjonowali w warunkach dużej zmienności cen skupu. Taka kombinacja czynników sprawia, że nawet niewielkie pogorszenie warunków rynkowych, szybko przekłada się na płynność finansową gospodarstw rolnych.

– Rolnictwo należy do sektorów szczególnie wrażliwych na relację między kosztami produkcji a cenami sprzedaży. Jeśli ceny środków produkcji rosną szybciej niż ceny skupu, marża producentów szybko topnieje często stając się ujemną. W takich warunkach nawet niewielkie wahania rynku mogą prowadzić do problemów z terminowym regulowaniem zobowiązań. Dlatego dane o zaległym zadłużeniu warto analizować razem z kontekstem kosztów produkcji i ogólnej sytuacji gospodarczej – podkreśla dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.

Rolnicy rozpoczynają tegoroczny sezon w warunkach podwyższonej niepewności. Z jednej strony dane o zaległym zadłużeniu pokazują niewielki spadek zaległości, z drugiej wskaźniki koniunktury wskazują na bardzo słabe nastroje w branży.

– Ryzyko spotęgowała mroźna zima. W wielu regionach kraju najmroźniejsza od wielu lat – co zmusiło wielu rolników do kosztowego odtwarzania i zapowiada niższe plony. Dodatkowo napięcie na Bliskim Wschodzie, podbija ceny energii – drożeje paliwo do maszyn rolniczych oraz gaz niezbędny do produkcji nawozów. W efekcie drastycznie wzrastają koszty produkcji, które mogą istotnie pogorszyć sytuację ekonomiczną tego sektora. W dłuższej perspektywie dużym problemem dla branży może być  susza. Trend ostatnich lat sugeruje utrwalenie suszy jako zjawiska powtarzalnego. Zima nie poprawiła zapasów wody w glebie, a modele klimatyczne przewidują ciepłą i stosunkowo suchą wiosnę  – zauważa dr hab. Waldemar Rogowski.

Rolnictwo na Lubelszczyźnie zmaga się z najwyższymi zaległymi długami

Na tle łącznych zaległości firm w sektorze rolnictwa, które na koniec stycznia br. wyniosły około 646 mln zł, coraz wyraźniej widać wpływ pogarszającej się koniunktury w branży. Spadek cen skupu podstawowych produktów rolnych – aż o 10,9 proc. r/r w grudniu 2025 r. – przy jednocześnie wysokich kosztach produkcji (nawozy, energia, pasze, paliwo) znacząco obniża opłacalność działalności gospodarstw i firm rolnych. Coraz mocniejsza presja finansowa dotyka szczególnie producentów zbóż, mleka oraz trzody chlewnej, którzy funkcjonują obecnie na granicy rentowności.

Najsłabiej wypadają przedsiębiorstwa z woj. lubelskiego. Zaległe zobowiązania wobec banków i kontrahentów wyniosły tu blisko 116 mln zł, co stanowi 18 proc. z całkowitych zaległości sektora. Przeciętnie na jedną firmę przypada aż 927 tys. zł długu – najwyższa wartość spośród wszystkich regionów. Sytuacja ta odzwierciedla pogłębiający się problem płynności finansowej, który zgodnie z danymi i analizami BIG InfoMonitor i BIK staje się coraz bardziej powszechny w rolnictwie.

Niepokój budzi też kondycja płatnicza firm rolnych na Mazowszu, Pomorzu Zachodnim i w Wielkopolsce. To właśnie woj. wielkopolskie odnotowuje największą liczbą zadłużonych przedsiębiorstw – 346 podmiotów. Rozdrobnienie struktury produkcji, presja cenowa wynikająca z nadpodaży surowców oraz rosnące koszty operacyjne powodują, że coraz więcej firm ma trudności z terminową obsługą zobowiązań.

Po przeciwnej stronie zestawienia znajdują się województwa świętokrzyskie, opolskie i podkarpackie. Łączne zaległości firm rolnych wynoszą tam odpowiednio ponad 5,2 mln zł, 6,6 mln zł i 8,8 mln zł. Regiony te charakteryzują się również najniższą liczbą niesolidnych płatników, co może wynikać z bardziej zrównoważonej struktury produkcji oraz mniejszej skali ekspozycji na wahania cen surowców rolnych.

Źródło: Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor i baza BIK (dane na koniec stycznia 2026)

Według danych KRD, na koniec 2025 roku w tym rejestrze znajdowało się 3415 rolników-przedsiębiorców (z Działu 01 PKD – A rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo). To o 5,8% mniej niż rok wcześniej, kiedy było ich wpisanych 3625.

– Spadek liczby rolników-przedsiębiorców w rejestrze nie oznacza automatycznie poprawy kondycji finansowej w tej branży. Z rozmów z wierzycielami wynika, że wielu rolników zamyka lub zawiesza zarejestrowaną jednoosobową działalność – na NIP, ale nadal prowadzi gospodarstwo rolne jako osoba fizyczna i zaciąga zobowiązania na PESEL, czego w tych statystykach już nie widać – komentuje Katarzyna Wuczkowska, ekspertka od rolnictwa z Krajowego Rejestru Długów (KRD).

W opinii radcy prawnego i doradcy restrukturyzacyjnego Adriana Parola, podane wyżej stanowisko jest dość częstą praktyką na rynku. Do tego ekspert dodaje, że taka postawa świadczy o narastających problemach w tej branży. Ponadto wskazuje na to, że jest to swego rodzaju chęć pewnej ucieczki od tych problemów. I to szybko w tym sektorze może się nie zmienić.

– Rolnicy są rzadziej niż inne branże wpisywani do rejestru przez wierzycieli. Branża jest hermetyczna, często rozlicza się barterowo, czyli towar za zboże. Wpis do rejestru dłużników traktowany jest jako ostateczność, którą wielu dostawców w rolnictwie stara się odwlekać, żeby nie stracić wieloletniego klienta. W efekcie dane o rolnikach-przedsiębiorcach pokazują raczej wierzchołek góry lodowej niż pełen obraz problemów finansowych na wsi. Faktyczna skala zadłużenia części gospodarstw może być wyższa, niż wskazują na to dane – dodaje Katarzyna Wuczkowska.

Na koniec ubiegłego roku całkowite zadłużenie rolników-przedsiębiorców wpisanych do KRD wyniosło 230,5 mln zł. To o 5,2% mniej niż rok wcześniej, kiedy kwota ta była na poziomie 243,2 mln zł.

– W mojej ocenie, ten wynik o niczym nie świadczy, choć jest to pozytywny sygnał. Znając specyfikę tej branży, można powiedzieć, że te dane nie do końca mogą oddawać obraz realnej sytuacji. Powodów oczywiście jest kilka, a temat jest bardzo złożony. Natomiast ww. sygnału nie należy interpretować jako jednoznacznego dowodu polepszenia kondycji finansowej rolnictwa. Kluczowe będzie to, czy w kolejnych kwartałach poprawie ulegną fundamenty ekonomiczne gospodarstw – przede wszystkim relacja cen sprzedaży do kosztów produkcji oraz stabilność przychodów – twierdzi mec. Adrian Parol.

W wybranych województwach widać wzrost rdr. kwoty zadłużenia. Taka sytuacja dotyczy lubelskiego (z 14,3 mln zł do 18,4 mln zł), lubuskiego (z 6,4 mln zł do 8,7 mln zł), małopolskiego (z 5,5 mln zł do 6,6 mln zł), podlaskiego (z 13,7 mln zł do 14,2 mln zł), pomorskiego (z 11,7 mln zł do 12,3 mln zł), a także śląskiego (z 7,7 mln zł do 7,8 mln zł).

– W regionach typowo rolniczych, gdzie jest po prostu więcej gospodarstw, np. w Polsce wschodniej i północno-wschodniej, naturalnie rośnie też łączna kwota zadłużenia. Im większy udział rolnictwa w lokalnej gospodarce, tym większa ekspozycja na wahania cen, koszty nawozów, paliwa czy energii. Wzrost może wynikać zarówno z przybywania nowych dłużników, jak i z pogłębiania się zadłużenia dotychczasowych dłużników, którzy w trudniejszych latach ratują płynność kredytem lub leasingiem. Jednocześnie w innych regionach część długów jest spłacana lub strukturyzowana, co obniża łączne zadłużenie – analizuje Katarzyna Wuczkowska.

Z końcem 2025 roku średnie zadłużenie rolnika-przedsiębiorcy wpisanego do KRD wyniosło 67 503 zł. To o 0,6% więcej niż rok wcześniej, kiedy odnotowano wynik 67 083 zł. Według mec. Adriana Parola, wzrost średniego zadłużenia należy interpretować jako stabilizację przy lekkiej koncentracji długu, a nie jako pogorszenie sytuacji całego sektora. Natomiast niepojące jest na pewno to, że od dłuższego czasu ta kwota nie spada.

– Dla codziennej działalności gospodarstwa takie zadłużenie oznacza konieczność bardzo rygorystycznego zarządzania płynnością. Rolnik często ma długie cykle rozliczeń – zakup środków produkcji z odległym terminem płatności, sprzedaż plonu dopiero po żniwach. Jednoczesne comiesięczne obciążenie kredytami, leasingami i wzrostem kosztów mediów zwiększa ryzyko opóźnień w płatnościach – dodaje ekspertka KRD.

Na koniec zeszłego roku statystyczny rolnik-przedsiębiorca wpisany do tego rejestru zalegał ze spłatą zobowiązań 707 dni. Patrząc na dane z poszczególnych województw, widać, że w dwóch z nich przekroczona została bariera 1000 dni. Mowa tu o opolskim – 1200 dni, a także świętokrzyskim – 1005. Na końcu zestawienia znajduje się małopolskie – 603 dni.

– Bardzo długie przeciętne opóźnienie pokazuje, że rolnicy często funkcjonują w modelu długotrwałego odkładania płatności, który jest niejako wpisany w specyfikę branży. Mam na myśli kontrakty sezonowe, barter – towar za zboże, długie terminy rozliczeń oraz dużą tolerancję wierzycieli na opóźnienia. Niemniej taka praktyka nie oznacza, że to nie jest problem. 2-3 lata przeterminowania to oznaka poważnych problemów z regulowaniem należności – stwierdza ekspertka KRD.

W ocenie mec. Adriana Parola, na podstawie tych danych można przypuszczać, że część rolników ma duże problemy z terminowym regulowaniem należności. Ale co ważniejsze, w takim stanie rzeczy ewidentnie maleje szansa na spłatę tych długów. Realne staje się również wpadanie w tzw. pętlę zadłużenia, a to już jest niestety poważna zapowiedź fali bankructw.

– Uniwersalna zasada, niezależna od branży, mówi jasno. Im szybciej upomnisz się o spłatę długu, tym większe masz szanse na to, że otrzymasz pieniądze. Długi dwuletnie lub trzyletnie uważane są za mocno zagrożone. Natomiast ten długi okres przeterminowania długu wpisanego do rejestru długów jest często konsekwencją specyfiki tej branży i relacji wierzyciel-dłużnik, tzn. sięganie po bardziej zdecydowane działania windykacyjne, po kilku, kilkunastu miesiącach po upływie terminu zapłaty – podsumowuje Katarzyna Wuczkowska z KRD.

(MN, Luty 2026 r.)

Ww. materiał  jest udostępniony na zasadzie nieodpłatnej licencji.
© MondayNews Polska | Wszelkie prawa zastrzeżone.

– Uproszczeń w Omnibusie jest bardzo wiele. Przede wszystkim jest to jedna kontrola rocznie, brak karania i kontroli rolników posiadających gospodarstwa do 30 ha, poza tym bardzo dużo uelastycznienia i uproszczeń, jeśli chodzi o całą administrację, która obrosła wobec działalności rolniczej przez polskich i europejskich rolników – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Krzysztof Hetman, poseł do Parlamentu Europejskiego z Polskiego Stronnictwa Ludowego.

Pakiet Omnibus dla rolników obejmuje m.in. uproszczenie obowiązków sprawozdawczych, większą elastyczność w realizacji warunkowości środowiskowej, rozszerzenie stosowania kontroli administracyjnych i satelitarnych zamiast wizyt w terenie, a także wzmocnienie uproszczonych form wsparcia dla mniejszych gospodarstw rolnych. Małe gospodarstwa rolne mają otrzymać wsparcie finansowe w wysokości do 3 tys. euro rocznie oraz dodatkową jednorazową płatność na rozwój działalności gospodarczej w wysokości do 75 tys. euro. Jednym z elementów pakietu jest także zwiększenie rocznej płatności ryczałtowej dla drobnych rolników, co – według Komisji – ma poprawić ich stabilność finansową i ograniczyć koszty obsługi administracyjnej.

Pakiet wprowadza również zasadę jednej skoordynowanej kontroli rocznie oraz większą elastyczność wobec mniejszych gospodarstw. Komisja Europejska podkreśla, że nie chodzi o zniesienie nadzoru, lecz o jego lepsze planowanie i ograniczenie dublowania kontroli prowadzonych na podstawie różnych przepisów. W dotychczasowym systemie rolnicy mogli bowiem podlegać kilku równoległym procesom weryfikacyjnym w ciągu roku, prowadzonym na podstawie różnych aktów prawnych – dotyczących płatności bezpośrednich, warunkowości środowiskowej, ekoschematów czy wymogów dobrostanu zwierząt.

– To diametralna różnica mieć 12 kontroli w ciągu roku i zajmować się osobami kontrolującymi, przedstawiać im dokumenty w każdym miesiącu, a robić to tylko raz w roku. Oczywiście przerysowałem tę sytuację, ale chodzi o to, żeby rolnik był w polu, mógł pracować i uprawiać ziemię, a nie siedział przy biurku i przygotowywał dokumenty dla instytucji, które przyszły akurat na kontrolę – ocenia europoseł PSL.

Mimo że liczba fizycznych kontroli w terenie stopniowo malała wraz z rozwojem systemów monitoringu satelitarnego i analiz administracyjnych, presja biurokratyczna nie zmniejszała się w takim samym tempie. Decyzje o odmowie przyznania płatności lub ich cofnięciu coraz częściej zapadały na podstawie analizy dokumentów i danych, bez wizyty w gospodarstwie, co – jak wskazuje KE – zwiększało poczucie niepewności po stronie rolników. Dlatego – jak wskazują krytycy zmian zaproponowanych w Omnibusie – nie odpowiadają one w pełni na kluczowe wyzwania ekonomiczne sektora.

– To są zmiany formalne, proceduralne, kwestie formularzy, wniosków, wielkości i liczby kontroli. To są rzeczy z punktu widzenia całego systemu kosmetyczne. Nie odwróciliśmy rzeki, ale zmniejszyliśmy trochę narost administracji – przekonuje Waldemar Buda, poseł do Parlamentu Europejskiego z Prawa i Sprawiedliwości. – Rola i liczba tych kontroli to nie jest największy problem dla rolników. Problem w tym, że oni nie kwalifikują się do takiej płatności, że są zbyt wysokie standardy, które podrażają koszty produkcji. Te kontrole się zdarzają, ale w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach, po złożeniu nieprawdziwych nieraz informacji przez rolnika albo przy jakichś wątpliwościach, ale to nie jest dominujący problem.

Omnibus jest częścią szerszego programu upraszczania prawa Unii. Komisja Europejska szacuje, że rozwiązania te mogą przynieść rolnikom do 1,6 mld euro rocznie oszczędności, a administracjom państw członkowskich ok. 210 mln euro rocznie dzięki ograniczeniu obowiązków kontrolnych i sprawozdawczych.

Polscy europosłowie podkreślają jednak, że zmiany są niewystarczające. W ich ocenie uproszczenia administracyjne mogą poprawić codzienne funkcjonowanie gospodarstw, jednak nie rozwiązują wszystkich problemów, z którymi mierzy się sektor rolny.

– Głos rolników w jakimś stopniu został wysłuchany, natomiast nie mam najmniejszych wątpliwości, że trzeba nakładać presję na Komisję Europejską, także z naszej strony, co też robimy, i ze strony rolników, aby te uproszczenia poszły dalej – wskazuje Krzysztof Hetman.

Podobnie pakiet Omnibus oceniają organizacje rolnicze. COPA COGECA wskazuje, że propozycje Komisji Europejskiej idą w dobrym kierunku, ale w obecnym kształcie mają ograniczony zakres i nie odpowiadają na kluczowe potrzeby gospodarstw, zwłaszcza w obszarze pewności regulacyjnej i inwestycji. W ocenie organizacji zabrakło m.in. ambitniejszych rozwiązań dotyczących kluczowych aktów prawa środowiskowego, które w największym stopniu wpływają na koszty i warunki prowadzenia działalności rolniczej.

Jak podkreśla Krzysztof Hetman, niezadowolenie rolników znalazło w ostatnich miesiącach wyraz w protestach organizowanych w Brukseli.

– Miejsce rolników nie jest na ulicy, jest w polu i gospodarstwie, co oni za każdym razem podkreślają. Taki protest to już jest użycie broni atomowej przez rolników, bo oni także chcieliby w spokoju gospodarzyć, siać, zbierać, orać, a nie być na ulicy i walczyć o swoje – tłumaczy europoseł z PSL.

Protesty dotyczą m.in. projektowanych zmian w finansowaniu WPR po 2028 roku. Pierwotna propozycja Komisji Europejskiej zakłada nową strukturę wieloletniego budżetu Unii, w której nie będzie wyodrębnionego budżetu na rolnictwo, a w której środki te będą połączone z innymi funduszami w ramach jednego krajowego koszyka. W ocenie Waldemara Budy bez rozstrzygnięć dotyczących finansowania WPR w kolejnej perspektywie budżetowej UE uproszczenia administracyjne nie przyniosą realnej poprawy sytuacji gospodarstw. Jego zdaniem kluczowe jest nie tylko utrzymanie, ale także zwiększenie środków na rolnictwo, które obecnie nie nadąża za rosnącymi kosztami produkcji.

Według danych Komisji Europejskiej w obecnej perspektywie finansowej 2021–2027 wspólna polityka rolna pochłania ponad 386 mld euro. Wstępne propozycje KE zakładają zmniejszenie ogólnego budżetu na lata 2028–2034 do ok. 300 mld euro. Poziom środków planowanych na rolnictwo byłby nie tylko nominalnie niższy niż w obecnej perspektywie, ale także nie uwzględniałby skumulowanego wzrostu kosztów wynikającego z wieloletniej inflacji. Organizacja COPA COGECA oceniła, że cięcia budżetowe WPR o 20 proc. to ryzyko utraty bezpieczeństwa żywnościowego przez 450 mln Europejczyków.

– Propozycja jest o 80 mld euro mniejsza. To nawet nie wyrównuje inflacji, a nawet zmniejsza budżet o 20 proc. Gdy jeszcze do tego dodamy, że te środki mają być w jednym koszyku, czyli rolnictwo w każdym kraju będzie musiało o nie walczyć, bo to jest maksymalna suma, która równie dobrze może pójść na drogi czy naukę, to widzimy, że rolnicy nie mają gwarancji, że te pieniądze pójdą na rolnictwo. Drugi filar, ten modernizacyjny dla rolnictwa, będzie wtłoczony we wspólną politykę państwową i wątpię, żeby dokładnie tyle samo, co w poprzedniej perspektywie poszło na tereny rolnicze. Pewnie skończy się tak, że więcej pójdzie na miasto, a rolnicy i obszary wiejskie stracą – prognozuje europoseł z Prawa i Sprawiedliwości.

Źródło: Newseria

Pierwsze miejsce: GH-Solar Equalizers – Austria

Zespół GH-Solar Equalizers zachwycił sędziów swoim wizjonerskim projektem Innovation with Purpose. Inicjatywa ta odpowiada na wyzwania związane z ubóstwem energetycznym, nierównością płci oraz niską produktywnością rolną na obszarach wiejskich Ghany. Wyposażając kobiety-rolniczki o niskich dochodach w zasilane energią słoneczną inteligentne systemy nawadniania, projekt umożliwia skalowalne, odporne na zmiany klimatyczne rolnictwo, jednocześnie zapewniając dostęp do czystej energii, narzędzi cyfrowych oraz produktów i usług finansowych. Rozwiązanie to doskonale pokazuje, jak innowacyjność młodego pokolenia może przyczynić się do realnych zmian w życiu społeczności z różnych miejsc na świecie.

„GH-Solar Equalizers przekształca rolnictwo wiejskie, wprowadzając nawadnianie solarne i inteligentne technologie, aby generować pozytywny wpływ społeczny. Naszą wspólną wizją jest całkowite wyeliminowanie pracy fizycznej ponad siły w rolnictwie wiejskim, a w konsekwencji tworzenie nowych źródeł dochodów oraz walka z nierównością płci i ubóstwem energetycznym u podstaw. Dołączcie do nas, aby wspólnie zmieniać oblicze rolnictwa na obszarach wiejskich” – komentują przedstawiciele zwycięskiego zespołu.

Drugie miejsce: Knights of the Sun – Japonia

Zespół Knights of the Sun zdobył drugie miejsce, prezentując przyszłościowe podejście do zwiększania produktywności rolnictwa przy jednoczesnej promocji efektywności energetycznej i zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi. Ich rozwiązanie, BanyuSurya, to zasilany energią słoneczną, modułowy system optymalizacji nawadniania, który integruje trzy kluczowe technologie: Atmospheric Water Generator (AWG) do pozyskiwania wody z powietrza, zbieranie wody deszczowej w celu zrównoważonej retencji i rozwiązania AI do optymalizacji nawadniania oraz konserwacji urządzeń, zapewniające efektywne wykorzystanie zasobów wodnych i wysoką wydajność systemu.

Trzecie miejsce: The Green Hornet – Indie

Trzecie miejsce zdobył zespół The Green Hornet, koncentrując się na regionie Vidarbha – obszarze w indyjskim stanie Maharasztra dotkniętym suszą i utrzymującym się od dekad kryzysem rolniczym, który z kolei przyczynia się do bardzo wysokiej liczby samobójstw wśród rolników. Ich projekt opiera się na wykorzystaniu energii słonecznej jako jedynego odnawialnego źródła energii dla systemów irygacyjnych – ze względu na jej niezawodność oraz wysoką dostępność w klimacie Vidarbhy.

„Co roku zadziwia mnie kreatywność, odwaga i determinacja młodych ludzi, którzy angażują się w budowanie bardziej zrównoważonego świata. Tegoroczna edycja Go Green Competition doskonale pokazuje, jak kluczowa jest innowacyjność młodzieży w redefiniowaniu naszego podejścia do energii i całej planety. W Schneider Electric mocno wierzymy, że wspieranie tego pokolenia oznacza budowanie bardziej sprawiedliwej i odpornej przyszłości. W ramach naszego programu Schneider Electric Youth Impact Through Learning – Youth Education & Entrepreneurship (YEE) ponad milion młodych ludzi w ponad 60 krajach zdobyło kompetencje przyszłości w zakresie: energii, zrównoważonego rozwoju oraz przedsiębiorczości. Nasze inicjatywy Access to Energy dodatkowo wspierają działania na rzecz bardziej zrównoważonego i odpowiedzialnego świata, tworząc nowe możliwości dla najbardziej potrzebujących społeczności.” – Gilles Vermont Desroches, SVP, Corporate Citizenship and Institutional Affairs.

Do konkursu Go Green 2025 napływały zgłoszenia z ponad 50 krajów, pokazując kreatywność i zaangażowanie młodych liderów w poszukiwaniu rozwiązań dla wyzwań klimatycznych. Zwycięskie zespoły otrzymają dofinansowanie, mentoring oraz globalną ekspozycję, które pomogą im rozwijać swoje projekty i poszerzać profesjonalną sieć kontaktów.

O Schneider Electric

Schneider Electric to globalny lider w dziedzinie technologii energetycznych, który wspiera produktywność i zrównoważony rozwój poprzez elektryfikację, automatyzację i cyfryzację przemysłu, biznesu oraz gospodarstw domowych. Nasze rozwiązania sprawiają, że budynki biurowe i mieszkalne, centra danych, zakłady przemysłowe, obiekty infrastruktury krytycznej i sieci energetyczne funkcjonują jako otwarte, połączone ekosystemy, które są bardziej wydajne, odporne i zrównoważone. Portfolio Schneider Electric obejmuje inteligentne urządzenia, architektury projektowane pod konkretne potrzeby, systemy wykorzystujące sztuczną inteligencję, usługi cyfrowe oraz doradztwo biznesowe. Nasz zespół to 160 000 pracowników oraz milion partnerów w ponad 100 krajach na całym świecie. Dzięki wspólnemu zaangażowaniu w innowacje i odpowiedzialne podejście do środowiska, Schneider Electric jest niezmiennie zaliczany do najbardziej zrównoważonych przedsiębiorstw na świecie.

www.se.com/pl

Kluczowym problemem jest brak kontroli nad stanem sprowadzanych roślin. Kupując je od niezweryfikowanych sprzedawców, często nie uzyskujemy informacji, czy są wolne od chorób i szkodników ani czy pochodzą z legalnych źródeł. Wiele infekcji rozwija się bezobjawowo, dlatego roślina może wyglądać na zdrową, a mimo to być nosicielem groźnych dla zdrowia roślin patogenów – wirusów, bakterii, grzybów lub szkodników, które po wprowadzeniu do ogrodu szybko przenoszą się na inne gatunki.

Handel internetowy zwiększa również ryzyko nieświadomego rozprzestrzeniania organizmów niebezpiecznych dla rolnictwa i leśnictwa. Wprowadzenie do środowiska gatunków inwazyjnych lub szkodników kwarantannowych może wywołać poważne straty ekonomiczne i ekologiczne. Właśnie dlatego w Unii Europejskiej – a więc także w Polsce – obowiązują przepisy, zgodnie z którymi część roślin i produktów roślinnych może być wprowadzana do obrotu wyłącznie z paszportem roślin.

Czym jest paszport roślin?

To dokument w formie etykiety, potwierdzający, że dany egzemplarz był pod nadzorem właściwych służb i spełnia wymogi zdrowotności roślin. Mamy dzięki temu pewność, że nie przenosi groźnych szkodników ani chorób. Dla konsumenta oznacza to większe bezpieczeństwo, a dla środowiska – mniejsze ryzyko rozprzestrzeniania się niebezpiecznych organizmów. Brak paszportu może świadczyć o tym, że sprzedawca działa poza systemem nadzoru Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, a oferowane rośliny nie przeszły wymaganych kontroli fitosanitarnych.

Warto zwracać uwagę, czy zakupiona roślina ma ten dokument, zwłaszcza gdy kupujemy ją w sklepie internetowym, na aukcjach czy w mediach społecznościowych. Odpowiedzialny sprzedawca nie tylko dołącza paszport, ale też informuje o jego zasadności i roli. Świadomy konsument natomiast ma realny wpływ na ograniczanie ryzyka wprowadzania zagrożeń do środowiska.

Kupowanie roślin przez internet może być przyjemne i bezpieczne – pod warunkiem że pamiętamy o zasadach, które chronią nasze ogrody oraz zdrowie roślin w całym kraju. Paszport roślin jest jednym z najważniejszych narzędzi tego systemu i warto traktować go jako standard, a nie opcję.

Więcej informacji znajduje się na stronie https://www.efsa.europa.eu/pl/plh4l

W marcu 2023 roku Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie nr 2023/564, które określa format i zakres dokumentacji dotyczącej środków ochrony roślin prowadzonej przez użytkowników profesjonalnych. Regulacja wprowadza obowiązek prowadzenia ewidencji w formacie elektronicznym. Dokumentacja musi zawierać m.in. nazwę środka ochrony roślin i numer zezwolenia, datę i godzinę wykonania zabiegu, zastosowaną dawkę, uprawę, powierzchnię oraz lokalizację pola, zgodnie z metodami identyfikacji dopuszczonymi przez państwo członkowskie. Dane muszą być dostępne dla organów kontrolnych.

Komisja Europejska dopuściła możliwość odroczenia wejścia w życie nowych obowiązków o rok. Polska właśnie skorzystała z tej opcji, dlatego przepisy zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku, a nie w 2026 roku. Pozwoli to na stworzenie krajowego systemu teleinformatycznego oraz na przygotowanie użytkowników do pracy z nowym narzędziem. Zgodnie z uzasadnieniami Ministerstwa Rolnictwa rozwiązanie to ograniczy ryzyko wdrażania zmian w pośpiechu.

– W imieniu Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin, które przede wszystkim dba o interesy rolników, pozytywnie oceniamy decyzję o przesunięciu o rok obowiązku prowadzenia elektronicznej ewidencji stosowania środków ochrony roślin. Daje to czas na opracowanie systemu, który będzie praktyczny i wygodny w użyciu dla rolników. – mówi Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin

Nowe przepisy oznaczają, że ewidencja prowadzona dotąd w wersji papierowej będzie musiała być prowadzona również w wersji elektronicznej, przy czym w okresie przejściowym trwającym do 2029 r. dane te mogą być wprowadzane w terminie do 30 dni od wykonania zabiegu.

Rolnicy w przypadku ewidencji zabiegów prowadzonej przed wejściem w życie ustawy będą mogli przenieść ją do formatu elektronicznego do 31 stycznia kolejnego roku.

Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Generalna Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin, zwraca uwagę na istotę czasu na wprowadzenie danych:

– Obowiązek ewidencji w formie papierowej działa w Polsce od lat 90., teraz czas na digitalizację. Jednak ważne jest, aby jak najbardziej ułatwić rolnikom te zmiany. 30 dni na wprowadzenie danych to mniejsza presja i więcej czasu na podanie informacji w systemie a tym samym to mniejsze ryzyko błędów. Dzięki temu nie trzeba też każdorazowo uzupełniać danych. Mamy nadzieję, że to pomoże rolnikom.

Za przygotowanie i obsługę systemu odpowiedzialny jest Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Platforma ma umożliwiać logowanie, wprowadzanie wymaganych danych oraz ich bezpieczne przechowywanie. System ma działać online i być dostępny również na urządzeniach mobilnych. PSOR zwraca uwagę, że kluczowe będzie zapewnienie szkoleń użytkownikom, tak aby korzystanie z nowych rozwiązań było efektywne i bezpieczne.

Jednym z największych problemów w tej kwestii jest brak kontroli nad stanem fitosanitarnym sprowadzanych roślin. Kupując je od niezweryfikowanych sprzedawców, często nie uzyskujemy informacji, czy są zdrowe, wolne od szkodników i chorób oraz czy pochodzą z legalnych źródeł. Wiele infekcji rozwija się bezobjawowo, dlatego roślina może wyglądać na zdrową, a mimo to być nosicielem groźnych dla zdrowia roślin patogenów – bakterii, wirusów, szkodników lub grzybów, które po wprowadzeniu do ogrodu szybko przenoszą się na inne gatunki.

Handel internetowy zwiększa również ryzyko nieświadomego rozprzestrzeniania organizmów niebezpiecznych dla rolnictwa i leśnictwa. Wprowadzenie do środowiska gatunków inwazyjnych lub szkodników kwarantannowych może wywołać poważne straty ekonomiczne i ekologiczne. Właśnie dlatego w Unii Europejskiej – a więc także w Polsce – obowiązują przepisy, zgodnie z którymi część roślin i produktów roślinnych może być wprowadzana do obrotu wyłącznie z paszportem roślin.

Paszport roślin to dokument w formie etykiety, potwierdzający, że dany egzemplarz był pod nadzorem właściwych służb i spełnia wymogi zdrowotności roślin. Mamy dzięki temu pewność, że nie przenosi groźnych szkodników ani chorób. Dla konsumenta oznacza to większe bezpieczeństwo, a dla środowiska – mniejsze ryzyko rozprzestrzeniania się niebezpiecznych organizmów. Brak paszportu może świadczyć o tym, że sprzedawca działa poza systemem nadzoru Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, a oferowane rośliny nie przeszły wymaganych kontroli fitosanitarnych.

Warto zwracać uwagę, czy zakupiona roślina ma ten dokument, zwłaszcza gdy kupujemy ją w sklepie internetowym, w mediach społecznościowych czy na aukcjach. Odpowiedzialny sprzedawca nie tylko dołącza paszport, ale też informuje o jego zasadności i roli. Świadomy konsument natomiast ma realny wpływ na ograniczanie ryzyka wprowadzania zagrożeń do środowiska.

Kupowanie roślin przez internet może być przyjemne i bezpieczne – pod warunkiem, że pamiętamy o zasadach, które chronią nasze ogrody oraz zdrowie roślin w całym kraju. Paszport roślin jest jednym z najważniejszych narzędzi tego systemu i warto traktować go jako standard, a nie opcję.

Więcej informacji znajduje się na stronie https://www.efsa.europa.eu/pl/plh4l

Nowelizacja ustawy o środkach ochrony roślin porządkuje zasady dotyczące dystrybucji środków stosowanych do fumigacji oraz wprowadza obowiązki związane ze sprzedażą online środków ochrony roślin. Fumiganty są specjalistyczną metodą zwalczania szkodników, wykorzystywaną wyłącznie przez użytkowników profesjonalnych, którzy ukończyli szkolenie i posiadają odpowiednie kwalifikacje. Fumiganty, ze względu na swoje właściwości oraz potencjalne ryzyko, są produktami wymagającymi ścisłej kontroli. Ich stosowanie przez osoby nieuprawnione jest nie tylko nielegalne, lecz również stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi oraz środowiska. Ustawa ma uszczelnić bezpieczeństwo stosowania tych produktów.

– Ze względu na właściwości fumigantów zasadne jest, aby stosowały je wyłącznie osoby przeszkolone i uprawnione, a proces sprzedaży odbywał się w warunkach zapewniających pełną kontrolę i identyfikowalność – podkreśla Małgorzata Bojańczyk, Dyrektor Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin.

Celem nowelizacji jest uszczelnienie obrotu tymi produktami oraz doprecyzowanie zasad ich zakupu zarówno w punktach stacjonarnych, jak i w internecie. Co więcej nowelizacja uściśla także sprzedaż online pozostałych środków ochrony roślin. Wprowadzone regulacje mają ograniczyć ryzyko nieuprawnionego stosowania fumigantów oraz zapewnić pełną identyfikowalność w łańcuchu dostaw.

Zgodnie z ustawą sprzedaż środków ochrony roślin przeznaczonych do fumigacji, a także pozostałych środków ochrony roślin musi być każdorazowo weryfikowana, co pozwala na jednoznaczną identyfikację kupującego. Dystrybutorzy zostają również zobowiązani do prowadzenia list osób uprawnionych do zakupu fumigantów, co ułatwi proces weryfikacji przed transakcją. Najbardziej znaczącą zmianą jest zakaz sprzedaży fumigantów przez internet, dzięki któremu rynek ma zostać zabezpieczony przed niekontrolowanym obrotem. Natomiast, aby zakupić pozostałe środki ochrony roślin dla profesjonalistów przez internet będzie trzeba udzielić szeregu informacji takich jak np. numer zaświadczenia o ukończeniu szkolenia. Tak, aby sprzedawca mógł w prosty sposób zweryfikować kupującego w rejestrze profesjonalnych użytkowników śor, który będzie prowadziła Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Nowe przepisy obejmują zarówno dystrybutorów i producentów, jak i użytkowników profesjonalnych środków ochrony roślin, w tym fumigantów. Regulacje te mają przełożyć się na większą kontrolę nad obrotem środkami ochrony roślin, w tym fumigantami oraz zminimalizować ryzyko nieprawidłowego stosowania tych produktów, co zgodnie z założeniami ustawodawcy wprost wpływa na bezpieczeństwo publiczne.

O Polskim Stowarzyszeniu Ochrony Roślin (PSOR)
Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin (PSOR) to organizacja branżowa zrzeszająca wiodących producentów środków ochrony roślin działających na polskim rynku. Od ponad trzech dekad prowadzi działania edukacyjne i informacyjne na rzecz bezpiecznego, odpowiedzialnego i nowoczesnego rolnictwa. PSOR realizuje liczne kampanie społeczne i branżowe i aktywnie wspiera rozwój zrównoważonego rolnictwa i popularyzuje wiedzę o jego znaczeniu w łańcuchu żywnościowym.
Stowarzyszenie jest właścicielem i koordynatorem Systemu Zbiórki Opakowań PSOR, który od 2004 roku działa nieprzerwanie na terenie całego kraju. System ten umożliwia bezpieczny odbiór i recykling opakowań po środkach ochrony roślin oraz innych produktach niebezpiecznych stosowanych w rolnictwie, w tym nawozach, adiuwantach i biocydach. Więcej informacji: www.psor.pl; www.akademiapsor.pl; www.systempsor.pl

– Złożenie dokumentu informacyjnego do GPW to kluczowy etap drogi do upublicznienia spółki na NewConnect. Liczymy, że debiut nastąpi w pierwszym kwartale 2026 r. Chcemy pokazać, że polska innowacja w sektorze vet-tech ma realny potencjał rozwoju i ekspansji nie tylko w kraju, ale i w Europie – mówi Sebastian Przeniosło, prezes Farm Innovations S.A.

Model biznesowy spółki łączy technologie z usługami wspierającymi hodowców i właścicieli zwierząt. Firma wprowadza również nowoczesne thermochipy, umożliwiające bezinwazyjny pomiar temperatury ciała, co zwiększa dokładność monitoringu i komfort zwierząt. Dodatkowo spółka rozwija segment ubezpieczeń dla zwierząt, współpracując z partnerami branżowymi i tworząc kompleksowy ekosystem technologiczno-usługowy.

Dzięki tym rozwiązaniom hodowcy i właściciele zwierząt mogą szybciej reagować na potencjalne zagrożenia, zwiększać efektywność opieki oraz wydajność hodowli.

W ramach ostatniej emisji akcji Farm Innovations pozyskała 4,69 mln zł. Środki pochodzą zarówno od dotychczasowych akcjonariuszy, jak i nowych inwestorów. Zostaną one przeznaczone na dalszy rozwój firmy.

***

O Farm Innovations:

Farm Innovations to polska firma działająca od 9 lat w segmencie vet-tech. Specjalizuje się w rozwiązaniach hodowlanych opartych na chipach podskórnych oraz urządzeniach, które mierzą kluczowe parametry zdrowotne i dobrostanowe zwierząt. Spółka jest jedynym oficjalnym dostawcą chipów podskórnych zatwierdzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Tworzy także nowoczesne aplikacje, w tym Stado.pl dla hodowców bydła, a w jej planach jest rozwój rodzimego rynku ubezpieczeń zwierzęcych.

W latach 2001‑2019 zjawiska ekstremalne w Polsce spowodowały straty bezpośrednie szacowane na około 115 mld zł. Uwzględniając przy tym skutki pośrednie, takie jak przerwanie działalności przedsiębiorstw czy utracone możliwości gospodarcze, łączna wartość strat mogła przekroczyć nawet 180 mld zł. Szczególnie dotknięty był sektor rolnictwa, w którym w okresie 2017 – 2019 susze odpowiadały aż za 77% wszystkich strat, potwierdzając wrażliwość produkcji rolniczej na zmieniające się warunki klimatyczne. W zakresie bezpieczeństwa ludzi, skutki tych zdarzeń były równie poważne – od 2001 roku w wyniku zjawisk ekstremalnych zginęło ponad 1 800 osób.

Analiza działań ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej w latach 2010‑2019 pokazuje, że głównymi przyczynami interwencji był silny wiatr, odpowiadający za 54% wszystkich wyjazdów, oraz intensywne opady deszczu, których wystąpienie stanowiło przyczynę 30% interwencji. Warto zaznaczyć, że połączenie opadów z silnym wiatrem, które jest szczególnie groźne na wybrzeżu, generowało około 10% interwencji związanych z wezbraniami wód i podtopieniami, co podkreśla złożony charakter zagrożeń hydrometeorologicznych.

– Co roku na wielu stacjach wodowskazowych notuje się coraz niższe absolutne minima stanów wody, tak jak to miało miejsce w bieżącym roku na stacji Warszawa-Bulwary, co było śledzone z uwagą niemal przez całą Polskę. Tendencję tę potwierdzają również badania, wskazujące na rosnącą częstotliwość susz o szerokim zasięgu: w latach 2011, 2015, 2018 i 2019 zdarzały się średnio co 2,5 roku, podczas gdy w poprzedniej dekadzie (1989‑2009) takie susze pojawiały się przeciętnie co 5 lat. Okresy suszy często przeplatają się z powodziami, ponieważ nadmierne wysuszenie gleby ogranicza jej zdolność do absorpcji wody, co w przypadku intensywnych opadów znacząco zwiększa spływ powierzchniowy, wpływając na wzrost prawdopodobieństwa lokalnych podtopień i wezbrań – komentuje Michał Marcinkowski, p.o. Kierownika Zakładu Adaptacji do Zmian Klimatu w IOŚ-PIB.

„Naturalność” tylko z nazwy. Antropogeniczny wymiar zachodzących zmian

Choć zjawiska ekstremalne występowały w przeszłości, to ich częstotliwość, intensywność oraz rozkład geograficzny ulegają zmianie. Za te zmiany w znaczącej części odpowiada działalność człowieka w skali globalnej i lokalnej.

– Każde dodatkowe 0,5°C wzrostu średniej temperatury powietrza prowadzi nie tylko do zwiększenia częstości zjawisk ekstremalnych, ale także do wyraźnego wzrostu ich intensywności, co potwierdzają oceny IPCC. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta ryzyko wystąpienia fal upadów, natomiast prawdopodobieństwo ekstremalnych opadów rośnie o około 7% na każdy dodatkowy stopień ocieplenia. W świetle tych danych dostosowanie gospodarki, infrastruktury i systemów zarządzania kryzysowego do nowych warunków staje się koniecznością. W połączeniu z wysiłkami na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych działania te mogą odegrać kluczową rolę w powstrzymaniu dalszego narastania ryzyka klimatycznego. Adaptacja i redukcja emisji nie są alternatywami, lecz wzajemnie się uzupełniającymi działaniami warunkującymi bezpieczeństwo społeczne i gospodarcze – komentuje dr inż. Ewelina Siwiec z IOŚ-PIB, która odpowiadała za redakcję naukową „Atlasu skutków zjawisk ekstremalnych w Polsce”.

Choć zjawisko typu „susza” czy „powódź” są w naszej strefie klimatycznej czymś naturalnym, to ich częstotliwość, czas trwania i skutki są dziś w dużym stopniu determinowane przez czynniki antropogeniczne – w tym emisję gazów cieplarnianych, zmiany zagospodarowania przestrzennego, wzrost urbanizacji, niewystarczającą infrastrukturę retencyjną i zabezpieczenia.

Zintegrowane działania kluczem do ograniczenia skutków klimatycznych

W Polsce zmiany klimatu są już odczuwalne: susze pojawiają się coraz częściej, opady stają się gwałtowniejsze i nieprzewidywalne – co przekłada się na zwiększenie wrażliwości sektora rolnictwa, infrastruktury oraz systemów zarządzania kryzysowego.

Pierwszym wnioskiem płynącym z analiz jest konieczność uznania, że wiele zjawisk ekstremalnych nie wynika wyłącznie z naturalnych procesów, lecz w znacznym stopniu jest potęgowana w wyniku gospodarki człowieka. Dlatego niezbędne staje się połączenie działań łagodzących (mitygacyjnych) – takich jak redukcja emisji CO₂, transformacja energetyczna czy ograniczanie wylesiania – z działaniami adaptacyjnymi, obejmującymi m.in. modernizację infrastruktury, nowoczesne systemy gospodarowania wodami opadowymi, przemyślane planowanie przestrzenne i budowę skutecznych systemów ostrzegania. Eksperci IOŚ-PIB podkreślają, że kluczowe znaczenie mają tu systemy wczesnego ostrzegania, zwiększanie retencji (szczególnie małej, naturalnej), rozwój błękitno-zielonej infrastruktury oraz odpowiedzialne zarządzanie ryzykiem.

Drugim priorytetem jest wsparcie sektorów najbardziej narażonych na skutki zmian klimatu. W Polsce szczególnie dotkliwe straty odnotowuje rolnictwo, z którym związana jest ponad połowa kosztów wynikających ze zjawisk ekstremalnych. Równie istotne jest zwiększenie odporności infrastruktury samorządowej, zwłaszcza na południu kraju, gdzie intensywne opady i podtopienia pojawiają się coraz częściej. Ma to szczególnie kluczowe znaczenie dla systemów gospodarki wodnej.

Nawet pojedyncza powódź może wywołać poważne i długotrwałe uszkodzenia infrastruktury przeciwpowodziowej. Zniszczeniu ulegają nie tylko wały, lecz także zbiorniki retencyjne, przepusty, śluzy czy systemy odprowadzania wód. Osłabia to skuteczność ochrony przeciwpowodziowej na kolejne sezony, zwiększając ryzyko przyszłych szkód.

Podczas powodzi, która nawiedziła Europę Środkową w 2024 roku, w Polsce szczególnie ucierpiały miasta takie jak Kłodzko, Lądek-Zdrój, Nysa, Bystrzyca Kłodzka czy Lewin Brzeski, z czego ostatnie zostało zalane aż w 90%. Według szacunków ówczesnego wojewody dolnośląskiego, Macieja Awiżenia, wstępne straty w samym województwie dolnośląskim wyniosły około 3 832 623 000 zł.

Trzecia kwestia to relacja kosztów do korzyści: inwestycje w prewencję i adaptację są wyjątkowo efektywne ekonomicznie. Szacunki wskazują, że każda złotówka przeznaczona na adaptację może przynieść kilkukrotnie korzyści, ograniczając zarówno straty materialne, jak i ryzyko dla życia ludzi.

W obliczu narastającej skali zagrożeń klimatycznych coraz ważniejsze staje się wykorzystanie narzędzi, które umożliwiają planowanie adaptacji na podstawie wiarygodnych danych. W ramach projektu „Klimada 3.0 – dostęp do wiedzy i danych w zakresie zmian klimatu” realizowanego przez IOŚ-PIB, zostanie stworzona ogólnodostępna platforma prezentująca zaktualizowane scenariusze klimatyczne, analizy ryzyka oraz dane o zjawiskach ekstremalnych. Rozwiązanie to tworzy solidną podstawę do budowania zarówno lokalnych, jak i krajowych strategii reagowania na skutki zmian klimatu, wspierając spójność działań w różnych sektorach. W ramach Klimady 3.0 interesariusze uzyskają specjalistyczne narzędzia oraz wsparcie eksperckie, które pozwolą im lepiej oceniać wrażliwość swoich regionów i planować inwestycje odporne na przyszłe zagrożenia. Dzięki temu instytucje publiczne, przedsiębiorstwa i mieszkańcy mogą podejmować decyzje oparte na rzetelnej wiedzy, co staje się kluczowym elementem budowania długoterminowego bezpieczeństwa klimatycznego kraju.

Zjawiska ekstremalne jako wyzwanie systemowe

Zjawiska ekstremalne muszą być postrzegane jako wyzwanie systemowe, wymagające zarówno ograniczania emisji, jak i konsekwentnej adaptacji do nowych warunków klimatycznych. „Atlas skutków zjawisk ekstremalnych w Polsce” stanowi ważny punkt odniesienia dla administracji publicznej, samorządów i wszystkich sektorów gospodarki, wskazując kierunki działań niezbędnych do zwiększenia bezpieczeństwa klimatycznego kraju.

Zapraszamy do zapoznania się z „Atlasem skutków zjawisk ekstremalnych w Polsce”, który stanowi ważny punkt odniesienia w dyskusji o polityce klimatycznej, inwestycjach i kierunkach działań na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym: https://klimada2.ios.gov.pl/files/2023/Atlas_skutkow_zjawisk_ekstremalnych_w_Polsce.pdf

Jednocześnie, mając na uwadze dynamiczne tempo zmian klimatu i ich narastające skutki, trwają prace nad aktualizacją opracowania w ramach projektu Klimada 3.0.

O szczegółach wkrótce na: https://ios.edu.pl/klimada-3-0/

– Wyniki naszego badania bardzo mocno pokazują, jak zróżnicowany jest poziom kompetencji językowych wśród polskich przedsiębiorców. W mikrofirmach większość właścicieli nie zna żadnego języka obcego, co realnie może ograniczać ich dostęp do nowych rynków, partnerów czy dostawców lub choćby zaawansowanej informacji. W firmach średnich natomiast kompetencje językowe są praktycznie standardem i nierozerwalną częścią zarządzania nowoczesnym biznesem. Jeśli zestawimy to z badaniami Pracuj.pl pokazującymi, że aż 70% pracowników w Polsce deklaruje znajomość co najmniej jednego języka obcego, widać wyraźnie, że osoby zatrudnione często mają lepsze przygotowanie językowe niż sami przedsiębiorcy. Ta dysproporcja pokazuje, że w małych biznesach inwestycja w rozwój językowy właścicieli mogłaby się stać jednym z motorów wzrostu i profesjonalizacji – podkreśla Paweł Bojko, wiceprezes zarządu EFL.

Ze znajomością języków obcych bywa różnie

Z raportu EFL „Wykształcenie czy doświadczenie? Co pomaga w biznesie. Pod lupą” wynika, że większość przedsiębiorców MŚP deklaruje znajomość przynajmniej jednego języka obcego. Szczegółowe wyniki ujawniają jednak znaczące zróżnicowanie tych umiejętności. Najpopularniejszy pozostaje angielski, którym posługuje się 43% właścicieli firm. Na drugim miejscu znajduje się niemiecki (21%), natomiast francuski i hiszpański mają marginalne znaczenie. Niestety, aż 37% przedsiębiorców nie zna żadnego języka obcego.

Im większa organizacja, tym więcej poliglotów

Jednym z najbardziej wyrazistych wniosków z raportu jest zależność kompetencji językowych od wielkości przedsiębiorstwa. W mikrofirmach tylko 37% właścicieli zna język obcy, a 63% nie mówi w żadnym. W małych firmach znajomość języków deklaruje już 71% przedsiębiorców. W średnich przedsiębiorstwach natomiast niemal wszyscy, bo aż 92%, posługują się co najmniej jednym językiem obcym. Dane te sugerują, że rozwój kompetencji językowych rośnie wraz ze wzrostem skali organizacji, profesjonalizacji i intensywności kontaktów międzynarodowych. Niezależnie od wielkości organizacji dominującym językiem obcym jest angielski.

Produkcja na szczycie, rolnictwo na końcu zestawienia

W podziale branżowym wyniki są równie zróżnicowane. Najwyższy poziom znajomości języków obcych notuje sektor produkcji, gdzie aż 84% przedsiębiorców deklaruje umiejętność komunikowania się w obcym języku. W transporcie ten wskaźnik wynosi 75%. Zarządzający firmami usługowymi i handlowymi również wypadają dobrze, gdyż 68% z nich porozumiewa się przynajmniej w jednym języku. Firmy budowlane plasują się w środku stawki z wynikiem 53% przedsiębiorców znających na poziomie komunikatywnym co najmniej jeden język obcy. Najniżej wypada rolnictwo: jedynie 29% rolników zna jakikolwiek język obcy, co czyni tę branżę najbardziej skierowaną na rynek lokalny w całym sektorze MŚP.

Pełna wersja raportu EFL „Wykształcenie czy doświadczenie? Co pomaga w biznesie. Pod lupą” jest dostępna https://media.efl.pl/raporty/category/28488.

***

Metodyka badania:

Badanie „Pod lupą” zostało zrealizowane przez ICAN Institute na zlecenie EFL S.A. z właścicielami, współwłaścicielami i osobami odpowiedzialnymi za finanse w segmencie firm MŚP z całego kraju. W sumie zrealizowano 600 wywiadów: 247 rozmów z przedstawicielami mikro firm, 186 rozmów z przedstawicielami małych firm oraz 167 rozmów z przedstawicielami średnich firm. Przebadane firmy reprezentowały sześć branż: budownictwo, handel, produkcję, rolnictwo, transport i usługi. Przygotowane w ten sposób dane pozwalają analizować i opisywać na poziomie całej populacji firm w Polsce. Badanie wykonano metodą telefonicznych ankiet (CATI) w lipcu 2025 roku.